Kadın Giyimi

KADIN GİYİM

Yörede 12 çeşit yöresel kadın giysisi bulunmaktadır. Bunlar; Sarka-pesent, Canfes, altıparmak, cezi, Hint kumaşı, sevai, kıron, elmasiye, bindallı, tamaşa, dizbağlı, meydani olarak adlandırılmaktadır.

Sarka-Pesent: Biçim olarak birbirinden fazla bir farklılık göstermemelerine karşın motif işlemelerine göre değişik çeşitleri vardır. Genelde sarka altına giyilen işlemeli şalvara pesent denir. Bu şalvara çakar, don, kasnak da denmektedir. Sivrihisar yöresinde sarka altına Sefavıl (sevai) şalvar giyilir.

Giysiler arasında en ağır işli olan cepken modelidir. Uzun kollu ve önü açıktır. Yörenin değişik alanlarında motif, renk (kırmızı, mor, lacivert, vişneçürüğü, siyah) ve işleniş açısından farlılık gösterir. Sözgelimi merkezde giyilen sarkalarla, Sivrihisar ya da İnönü bölgesinde giyilenler farklıdır. Bir de İzmir Sarkası denen örneği vardır.

Pesent, eskiden adı kasnak olan bir şalvar modelidir. Sarkadan bir iki ton açık bordo ipekten yapılır. Kırmızı ve pembe renkleri de vardır. Pesentin tümü sim, pul ve boncuklarla işlenmiştir. Tüm desen aynı motifin yan yana sıralanmasından oluşmuştur. Motifin ortasına yeşil ipek aplike edilmiş, etrafına sim tırtıllarla çiçek ve yaprak desenleri işlenmiştir. Bunun çevresinde ise blonga iğnesi tekniği ile işlenmiş yaprak ve dal motifleri vardır. Motifin büyük dallı yapraklı ve çiçekli kısımları mavi, beyaz, sarı, yeşil, pembe kordonlarla birbirine tutturularak dantel gibi hazırlanan bordür geçirilmiştir. Kumaş önce astarla duble edilmiş, nakış ondan sonra işlenmiştir. Daha sonra pesentin içi beyaz mermer şahi ile astarlanmıştır. 8-10 metre kumaştan yapılır.

Kıron (Gıron, Ağır Esvap, Gelinlik): Kadın giysileri içinde cepken olarak diğerlerinden oldukça farklıdır. Sarkadan sonra işlemesi ağır olan ikinci cepken modelidir. Sim sırma işlemeli kendine özgü büyükçe yakası vardır. Uzun kollu ve önü açıktır. Kol ve bilek kısımları motif işlidir. Ayrıca omuz üzerinde çıkıntı biçiminde tutturulmuş işli bir parça daha vardır ki buna hörgüç denir ve kıron hörgüçlü kıron olarak adlandırılır. Genelde vişneçürüğü renginde kadifeden yapılır. Nadir olarak yeşil ve başka renk kumaşlardan da yapılabilir.

Kıron cepkeninin iç kısmında kıron bağı vardır. Kıron bağıyla, cepken giyildikten sonra hem kıron vücuda oturtulur, hem de şalvar toplanır. Sulu işleme biçiminde şalvarın iki yanından doğru “V” şeklinde inen sim ve sırmadan işlenmiş motifler bulunur. Şalvar, 5-6 metre kumaştan dikilebilmektedir.

Altıparmak: Çubuklu kumaştan yapılır. Bu giysi yörede değişik adlarla anılır. Çubuklar kalın ise altıparmak, ince ise çitai diye adlandırılır.

Canfes: Çoğunlukla vişneçürüğü renginde olur. İnce, sert dokuma kumaştan yapılır. Lacivert, mor, yeşil, pembe renkte olanları da vardır. Kadife kumaştan yapılanlara da rastlanır.  Üzerindeki motifler simden olup bindallı giysisindeki dal desenine benzer.

Cezi: Cepken şekli ve motifleri altıparmak cepkeni gibidir. Düz renk ve ipekli kumaştan yapılır. Genelde düz renklidir. Kırmızı, vişneçürüğü, mor, havai mavi renginde olanları da vardır.

Sevai: Kendinden desenlidir. Adını kumaşından almış olup değişik renkleri vardır. Uzun kollu, geniş yakalı, kol ağızları kapaklıdır. Bunların üzeri sim, sırma kordonlarla işlidir. Oldukça zengin bir görünümü vardır. 

Kadın Çorapları

Uzun ve kısa olmak üzere iki türdür. Kısa olanlar çoğunlukla düz renk örülür. İstenirse çorap giyilip kıvrıldığı zaman güzel görünsün diye ucuna delikli oya yapılır.

Dize kadar olan çoraplar ise nakışlı, iki ya da daha çok renkli olur. 

Kaynakça:

Baraz Nesrin, Eskişehir’in Halkbilimsel Değerleri I, Anadolu Üniversitesi Yayınları, Eskişehir, 2000.